Legenda o kralju Arturu

Kralj Artur, bio je sin Utera Pendragona (čije ime znači „zmajeva glava“) i lejdi (gospe) Igrejn, žene Gorloa, vojvode Kornvola. Uter je mogao da spava sa Igrejn, jer je uz pomoć čarobnjaka Merlina uzeo lik Garloa, i tako prevario sve njegove sluge i njegovu ženu, ali ne i njegovu kćerku Morganu la Fej. Vojvoda Garlo je zatim bio ubijen od strane Utera, koji se potom oženio njegovom udovicom. Ljut na Utera zbog toga, Merlin je uzeo tek rođenog Artura, i odhranio ga u velikoj tajnosti. Kada je postao kralj, Artur se oženio Gineverom, koju će kasnije zavesti ser Lanselot, prvi Arturov vitez. Sukob sa Lanselotom Artur je odložio, jer ga je iznenada napao ser Mordred, vanbračni sin njegove sestre Morgane. U Bitki kod Kamlana Artur je ubio Mordreda, ali i sam biva smrtno ranjen. Postoji više verzija legendi o kralju Arturu, u kojima je Morderd samo rođak, ali i one u kojima je Mordred Arturov sin. Velški hroničar Nenije u svom delu Istorija Brita nastalom početkom 9. veka pominje Artura kao vođu keltskih Brita u dvanaest bitaka protiv Anglosaksonaca. Taj pohod se završio Arturovom pobedom u bitki na Badonskom gorju oko 516. godine. Istorijski izvori o kralju Arturu su magloviti i nejasni, ali se svi slažu oko činjenice da je krajem 5. veka, na teritoriji današnjeg Velsa i Engleske, u tadašnjem britskom kraljevstvu Pauvis, živeo ratni vođa koji je objedinio razjedinjena britska kraljevstva u borbi protiv nadirućih Angla i Sasa. Legenda o kralju Arturu je prvi put izneta u delu Istorija kraljeva Britanije, oko 1139. godine. Artur se spominje i u delima Bruta, oko 1200. godine, Lajamona, zatim Arturova smrt od Tomasa Malorija, a najpoznatiji biograf kralja Artura je Džefri od Monmuta. Ističu se i dela Roberta de Borona: Josif od Arimateje, Merlin i Persival. Jedna od retkih stvari koja se pominje u svakoj verziji priče o kralju Arturu jeste njegov mač, Ekskalibur, koji je imao čarobnu moć i koga je bio vredan samo najveći i najplemenitiji kralj koji je vladao Britanijom. Način na koji je Artur došao do Ekskalibura gotovo je isti u svim zapisima, a prvi put se takvi prepisi javljaju u 13. veku. Merlin, koji je ostao Arturov savetnik, odveo ga je do Gospe od Jezera, vile koja je živela u dubini jezera, koja je Arturu obećala mač sa neverovatnim moćima. Na sredini jezera pojavila se ruka koja je držala mač napravljen na Avalonu, svima poznatiji kao Ekskalibur. Legenda kaže da je mač posedovao i magične korice, koje su štitile onog ko ga nosi i onemogućavale da bude ranjen. Prvobitno keltsko ime Ekskalibura bilo je Kaledfulč što se može prevesti kao „čvrsta munja“ ili „čvrsta svelost”. Smatra se da je mač bio čaroban i da je svom nosiocu pomagao tokom borbe, tako što je svetleo i svojm svetlošću zaslepljivao protivnika. U jednoj velškoj poemi pronalazi se opis mača: „Balčak je bio od zlata i na njemu su bile ugravirane dve zmije. Kada je mač isukan, iz usta zmija izbijala su dva vatrena plamena tako zastrašujuća da se u njih nije moglo gledati”. Nakon što je proročica Morgana ukrala korice mača, Artur biva smrtonosno ranjen u bitki kod Kamlana (oko 537. godine), gde se borio protiv svog vanbračnog sina Mordreda (Mordred je nastao iz incestoidne veze Artura i Morgane). Artura su nakon ove bitke odvele vile na magično mesto Avalon, gde je trebao da boravi sve dok ponovo ne bude bio potreban Britancima. Artur se pre toga postarao da se Ekskalibur vrati u jezero odakle je i došao. Tim verovanjem, Artur je obezbedio besmrtnost među svojim narodom. Ekskalibur je bio mač koji je jedino mogao da koristi veliki kralj, koji ne podleže ovozemaljskim slabostima i koji će se boriti za Brite i njihovu državu. Samim tim što se ovaj mač pominje samo u legendama o kralju Arturu, njega podiže iznad svih vladara koji su se ikada borili i vladali Britanskim ostrvima. Važan deo legende o kralju Arturu jeste i potraga za Svetim gralom, magičnim predmetom koji je po legendi Josif od Arimateje doneo iz Svete zemlje u Britaniju. Koren legendi o Svetom gralu je u legendi o magičnom Koldronu (Kotlu). Potraga za Svetim gralom jedna je od osnovnih tema legendi o kralju Arturu i njegovim vitezovima Okruglog stola, koji i pored svih svojih vrlina nisu bili dostojni da vide i pronađu sveti predmet. Jedino je Persival uspeo da ga ugleda, a samo Galahad da ga vidi i odnese u Kamelot, legendarni dvor kralja Artura, gde je Gral, prekriven belim platnom, ispunio prestonu dvoranu najlepšim mirisima (ovde se vidi direktna veza sa pričom o čarobnom Koldronu).

Literatura

Arthur Cotterell, Rachel Storm, The Ultimate Encyclopedia of Mythology, 1999.

Roger Lancelyn Green, King Arthur and His Knights of the Round Table, 1953.